Thursday, December 3, 2009

Даяаршил улс орнуудын хөгжилд нөлөөлөх болсон нь

Хvний нийгэм хоорондын харилцаа олон зуун жилийн туршид хөгжсөөр ирсэн боловч сvvлийн жилvvдэд тив хоорондын нислэг хийгч онгоц, хямд утсан харилцааны vйлчилгээ, электрон шуудан, компьютер, тэнгис далайгаар аялагч хөлөг онгоц, улс vндэстэн дамжсан хөрөнгийн урсгал зэргээс шалтгаалан энэ харилцаа улам бvр нягтрах болов. Үндэстэн дамнасан корпорациуд олон оронд өөрийн бvтээгдэхvvнээ vйлдвэрлэн дэлхий даяар сvлжээгээр дамжуулан худалдах болов. Мөнгө, технологи, тvvхий эд улсын хилээр дамжин орж ирэхэд ямар нэг саад тотгоргvй боллоо.

Тавин жилийн өмнө......

Африк тив хvнсээр өөрөө өөрийгөө хангах чадвартай байсан бол одоо зөвхөн хvнс импортлогч орон болон хувирчээ. 1966-1970 онуудад жилд 1.3 тонн хvнсний бvтээгдэхvvн экспортолж байв. 2006 онд барууны орнууд амласан хvнсний тусламжаа vзvvлэхгvй бол олон мянган хvн өлсгөлөнгөөр амь алдах аюул тулгараад байна. НҮБ-ын Мянганы төслийн захирал, НҮБ-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Кофи Аннаны тусгай зөвлөх Жеффри Сакс дэлхийн хамгийн баян орнууд Африкт vзvvлэх тусламжаа хоёр дахин нэмэгдvvлэх болсонд тун баяртай байна.

Гурав дахь хvчин зvйл нь .....

ДОХ-ын аюул олон хvнийг нэрмэснээр ажиллах хvчний хомсдолд оруулжээ. Африкийн өмнөд хэсгээр ажиллах хvчний 30 орчим хувь нь ДОХ-ын халдвар тээгч болжээ. Гэр бvлийн нэг хvн ДОХ-ын халдвар тээгч болсноор уг гэр бvлийн хvнсний бvтээгдэхvvний хангамж 60 хувиар доошилдог тооцоо байна. Тvvнчлэн хvн амын өсөлтийг хязгаарлахгvй байгаа нь ДОХ-оор өвчилж нас барж байгаа хvний тоо өссөөр байгаа ч гэсэн сvvлийн гучин жилийн дотор 335 саяас 751 сая хvртэл буюу хоёр дахин өсчээ.

Тvvнээс гадна ...

улс төрийн зөрчил тэмцэл дээд цэгтээ хvрч, тогтворгvй байдал vvсч, хvмvvс бөөнөөрөө дvрвэх болсон нь тодорхой нөлөөлж байна. 2004 онд Африкийн Холбооны Комиссын ерөнхийлөгч тус комиссын дээд хэмжээний чуулга уулзалт дээр хэлэхдээ тус тивд сvvлийн тавин жилд 186 удаа төрийн эргэлт гарч, 26 дайн болсон гэжээ. Үvнээс болж 16 сая хvн дvрвэсний дээр газар тариалан эрхлэгчдэд зайлшгvй хэрэгтэй тогтвортой байдал байхгvй болсноос ийнхvv өлсгөлөнгийн ирмэг дээр иржээ.

Африк тивийн ....

өлсгөлөн гуйланчлалд нөлөөлсөн хэд хэдэн хvчин зvйл байгаагийн дотор хөдөө орон нутагт удаан хугацаанд хөрөнгө оруулалт хийгдээгvй, хот суурин газруудад авлига, удирдлагын буруу арга барил ноёрхсон, төрийн албанд цус ойртолт давамгайлж, хамаатан садан, найз нөхдийн хvрээнд бvх асуудал шийдэгддэг болсон зэрэг нь улс орнуудын хөгжлийн асуудлыг шийдвэрлэх ямар ч чадавхигvй болгосноос vvдэлтэй юм.

Яагаад хөгжих чадваргvй болдог вэ?

НҮБ-ын Хvнс хөдөө аж ахуйн байгууллагаас гаргасан судалгаагаар Сахарын цөлийн ойролцоох 27 орон, тухайлбал Сомали, Малави, Нигер, Кени, Зимбабве зэрэг орнуудад ган гачиг удаа дараалан тохиолдож ургац алдсаны улмаас өлсгөлөн нvvрлээд байна. Энд 200 сая орчим хvн өлмөн зэлмэн амьдарч, турж vхэхийн даваан дээр ирж. Энэхvv 27 орны 15-д нь улс төрийн байдал тогтворгvйтэж, иргэний дайн болж, дvрвэгсдийн асуудал хурцадсаар байгаа юм.

Дэлхийн .......

хоёрдугаар дайны дараанаас хөгжлийн эдийн засаг эдийн засгийн шинжлэх ухааны нэг салбар болон хөгжиж ирсэн бөгөөд урт хугацааны эдийн засгийн тогтвортой хөгжлийг макро эдийн засгийн хvрээнд хангах асуудлыг судалдаг. Энд мөн микро эдийн засгийн асуудал орох ба хөгжиж байгаа орнуудад хувийн өмч, пvvс компанийн өмчийг хөгжvvлэх дэмжлэг, хөшvvргийн асуудал зэрэг багтдаг.